آینده پژوهی زیست محیطی و توسعه پایدار

آینده پژوهی زیست محیطی و توسعه پایدار

تعیین تقویم بهینه پرنده‌نگری درخرم آباد با استفاده از شاخص SET

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جغرافیای طبیعی دانشگاه تربیت مدرس
2 کارشناس اداره کل هواشناسی کاربردی استان لرستان
3 دانشگاه لرستان، گروه علوم و مهندسی محیط زیست
چکیده
هدف: پرنده‌نگری، به عنوان یکی از شاخه‌های متعهدانه طبیعت‌گردی، رویکردی بدیل برای گردشگری انبوه و ناپایدار محسوب می‌شود. این فعالیت نه تنها زمینه‌ساز بهره‌وری اقتصادی جوامع محلی از طریق بهره‌گیری خردمندانه از بوم‌سازگان‌هاست، بلکه با ایجاد انگیزه معیشتی، آنان را به حافظانی فعال برای این عرصه‌های ارزشمند تبدیل می‌کند. با توجه به استقبال فزاینده از تورهای پرنده‌نگری، به‌ویژه در میان قشر تحصیل‌کرده و علاقه‌مند به مشاهده پرندگان در زیستگاه‌های طبیعی، سرمایه‌گذاری برای توسعه و تقویت زیرساخت‌های این حوزه می‌تواند موجب رونق اقتصادی و خلق گردش مالی قابل توجهی شود. این پژوهش با هدف تعیین دوره‌های آسایش اقلیمی برای فعالیت پرنده‌نگری در ایستگاه سینوپتیک خرم‌آباد طی یک دوره آماری بلندمدت (۱۴۰۱-۱۳۷۰) انجام شده است.
روش‌ها: در این راستا، شاخص زیست‌اقلیمی دمای مؤثر استاندارد (SET) با به‌کارگیری نرم‌افزار RayMan و با استفاده از پارامترهای متغیرهای اقلیمی شامل دمای هوا، رطوبت نسبی، میزان ابرناکی، سرعت باد، فشار بخار و دمای تابشی محیط محاسبه گردید. بررسی‌های انجام‌شده در مقیاس روزانه برای تعیین آسایش اقلیمی گردشگری در ایستگاه خرم‌آباد صورت گرفت.
نتایج: یافته‌های تحقیق در مقیاس روزانه نشان می‌دهد که مطلوب‌ترین بازه‌های زمانی برای حضور اکوتوریست‌ها در منطقه مورد مطالعه، از ۷ اردیبهشت تا ۳ تیر و نیز از ۱۰ شهریور تا ۱۸ مهر است که شرایط آسایش اقلیمی در آن برقرار می‌باشد. همچنین، بازه‌های زمانی ۱۳ تا ۶ اردیبهشت و ۹ مهر تا ۱۹ آبان به عنوان روزهای با شرایط «قابل تحمل» و با حساسیت حرارتی در محدوده «خیلی خنک» شناسایی شدند.
نتیجه‌گیری: نتایج این مطالعه مؤید آن است که آموزش مفاهیم پایه اکوتوریسم و توسعه و ارتقای زیرساخت‌های تخصصی از ارکان اساسی برای موفقیت و ارتقای برنامه‌های پرنده‌نگری در منطقه به شمار می‌آیند. شناسایی دوره‌های اقلیمی مناسب می‌تواند به برنامه‌ریزان و سیاست‌گذاران در توسعه زیرساخت‌های اکوتوریسم و ارائه تسهیلات مناسب به گردشگران کمک نماید. همچنین منافع اقتصادی حاصل از گردشگری پرنده‌نگری می‌تواند به توانمندسازی جامعه محلی و حفاظت از اکوسیستم‌ها کمک کند.

تازه های تحقیق

تازه‌های این پژوهش شامل تدوین اولین تقویم دقیق زمانی پرنده‌نگری در استان لرستان بر اساس شاخص دمای مؤثر استاندارد (SET) است که بازه‌های بهینه آسایش اقلیمی را از ۷ اردیبهشت تا ۳ تیر و ۱۰ شهریور تا ۱۸ مهر معرفی می‌کند. برای اولین بار، پارامترهای فیزیولوژیک مبتنی بر جمعیت ایرانی برای محاسبه شاخص SET کالیبره شده است. همچنین منطقه حفاظت‌شده سفیدکوه با ۴۸ گونه پرنده از ۲۴ تیره و ۹ راسته، شامل ۵ گونه با اهمیت حفاظتی بین‌المللی، به‌عنوان قطب پرنده‌نگری غرب کشور معرفی شده است. نتایج نشان می‌دهد ۱۴۱ روز از سال (۳۸.۶ درصد) برای پرنده‌نگری مطلوب است و استان لرستان در زمره ۵ استان نخست پذیرای گردشگران طبیعت‌گرد در فصل بهار قرار دارد. این پژوهش رویکردی نوین در تلفیق دانش بومی با شاخص‌های علمی بیوکلیماتولوژی ارائه می‌دهد و راهکارهای عملی برای توسعه زیرساخت‌های پرنده‌نگری از جمله آموزش راهنمایان تخصصی و جامعه محلی ارائه نموده است.

کلیدواژه‌ها
موضوعات

Almasieh, K., & Moazami, M. (2020). Identifying avifauna and the presence time of migratory birds at a university campus in the southwest of Iran. Journal of Animal Diversity, 2(1), 104–126. https://doi.org/10.29252/JAD.2020.2.1.4
Barimani, F., & Esmaeilnejad, M. (2010). Investigation of bioclimatic indices affecting the determination of tourism season (Case study: Southern regions of Iran). Journal of Geography and Development, 23, 27-46.
Conradie, N. (2010). International Market Potential of Avitourism in South Africa [Master's thesis, University of South Africa].
Derikvand, M., Salarvand, A., Abbasi, S., & Cheraghi, M. (2022). Diversity of bird species in Sefidkuh Protected Area of Khorramabad, Lorestan. Journal of Environmental Science Studies,8 (3)
demographics, activities, motivations & environmental concerns of Chinese bird watchers. Bird Conservation International, 28(3), 337-349.
Fotouhi, S., Yari, M., & Yari, Y. (2012). Identification of ecotourism potentials of climatic comfort of Hamoon wetlands. Wetland Ecobiology Scientific-Research Quarterly, (11).
Garrison, B., et al. (2005). Development and Marketing Strategies for Birding and Wildlife Tourism in the Greater Reno Nevada Region. Nature Tourism Planning.
 Hajari, Z., Naserzadeh, M.H., & Taghavi Godarzi, S. (2019). Preparation of ecotourism calendar for the Persian Gulf region based on MEMI model bioclimatic indices (Case study:Bushehr). Scientific Quarterly of Tourism Management Studies, 14(46), 45-
Sangpikul, A. (2020). Tourist perceptions of guided ecotourism tours in Thailand. Tourism and Hospitality Research, 20(2), 245-256.
Shafia, S. (2018). Using primary cultural data for interpretation: A look at birdwatching tours. Journal of Art and Civilization of the East, 7(33), 15-22. https://doi.org/10.22034/jaco.2020.83916
Simango, S. (2011). The Evolution, Structure and Market for Birding Tourism South Africa [Master's thesis, University of the Witwatersrand].
Rabun, S.J. (2011). Birding and Sustainability at The Arcata Marsh and Wildlife Sanctuary [Master's thesis, University of Oregon].
Razjoyan, M. (1988). Comfort through Climate-Responsive Architecture. Beheshti University Press.
Rwanda. Journal for Nature Conservation, 54, 1-10. https://doi.org/10.1016/j.jnc.2020.125797
biometeorological assessment of the thermal environment. International Journal of Biometeorology, 43, 71-75https://doi.org/10.1007/s004840050092
Iranmanesh, Y., Shirmardi, H.A., & Jahanbazi Gojani, H. (2017). Iran Nature Journal, 2(4), 82-91.
Mahdinasab, M., & Naserzadeh, M.H. (2013). Determination of tourism time calendar in Gahar Lake based on MEMI model. Journal of Applied Research in Geographical Sciences, 13(30).
Mirehashemi, H., Sharafi, S., & Arintabar, H. (2021). Determination of tourism climate calendar and trend analysis based on RayMan and ITA models (Case study: Pol-e Dokhtar County). Journal of Geographical Studies of Mountainous Areas, 2(20), 71-89. https://dorl.net/dor/20.1001.1.27172325.1400.2.6.5.1
Molaee Hashtjin, N., Hooshmand, A., & Rahimi, R. (2014). Journal of Tourism Space, 12, 89-106.
Moore, P. (2006). Biomes of the Earth: Wetlands. Chelsea House Publishers.
Paiandeh, N., & Zaki, G.R. (2006). Calculation of effective temperature by designing health software. Geographical Research, 57, 73-91.
Walther, B.A., & White, A. (2018). The emergence of birdwatching in China: history282. https://doi.org/10.22054/tms.2019.10434.
Zamani, N., Hatami, J., Shobeiri, S.M., & Kaboudvandpour, Sh. (2020). Investigating the role of environmental education in local communities on reducing human-wildlife conflict. Journal of Animal Environment, 12(1), 31-40.
Zamani, N., Hatami, J., Shobeiri, S.M., & Kaboudvandpour, Sh. (2022). Estimation of ecotourism value and the position of education, environmental and socio-economic factors affecting it. Journal of Animal Environment, 14(3), 329-336.
Zolfaghari, H. (2007). Determining the appropriate time calendar for tourism in Tabriz using Physiological Equivalent Temperature (PET) and Predicted Mean Vote (PMV) indices. Journal of Geographical Research, 62, 129-141.