https://fersd.lu.ac.ir/ آینده پژوهی زیست محیطی و توسعه پایدار fa daily 1 Sun, 01 Feb 2026 00:00:00 +0330 Sun, 01 Feb 2026 00:00:00 +0330 https://fersd.lu.ac.ir/article_733713.html این پژوهش باهدف شناسایی الگوی توزیع و روند تغییرات دمای میانگین، حداقل و حداکثر در ایستگاه سینوپتیک تبریز طی دوره ۱۹۷۵-۲۰۲۴ و نیز برآورد تغییرات آینده بر پایه سناریوهای جدید انجام شد. بدین منظور روندها با آزمون ناپارامتری من–کندال و شیب سن ارزیابی شد و برای تصویر‌سازی آینده، از مدل‌های CMIP6 با دوره پایه ۱۹۹۵-۲۰۱۴ و چهار بازه زمانی ۲۰ساله (۲۰۲۰-۲۰۳۹، ۲۰۴۰-۲۰۵۹، ۲۰۶۰-۲۰۷۹، ۲۰۸۰-۲۰۹۹) در سناریوهای SSP1-2.6، SSP2-4.5، SSP3-7-0، SSP5-8.5 بهره گرفته شد. نتایج نشان داد که در دوره مشاهده‌ای، میانگین سالانه دما از ۱۲.۴به ۱۴.۱ درجه سلسیوس افزایش‌یافته و روند دمای حداکثر معنی‌دار و افزایشی بوده و شیب سن آن ۰.۰۵۸ درجه سانتی‌گراد در سال محاسبه گردید. دمای حداقل نیز با شیب ۰.۰۳۴ درجه سانتی‌گراد در سال افزایشی و معنادار است. در تصویرسازی‌های صورت‌گرفته، همه ماه‌ها و سناریوها افزایش دما را نشان می‌دهند؛ در سناریوهای ملایم، افزایش عمدتاً ۱ تا ۲ و در سناریو SSP5-8.5 دمای حداکثر تا ۶ تا ۸ درجه سلسیوس افرایش می‌یابد. یافته‌های این پژوهش نشان داد که تحلیل‌های کوتاه‌مدت به دلیل وجود نوسانات اقلیمی از قطعیت کمتری برخوردارند؛ ازاین‌رو بررسی‌های بلندمدت همراه با بهره‌گیری از رویکردهای چندمدلی می‌تواند نتایج معتبرتر و قابل‌اتکاتری ارائه دهد. https://fersd.lu.ac.ir/article_733714.html در این پژوهش، مدل ریزمقیاس‌نمایی SDSM به‌عنوان ابزار تحلیلی برای پیش‌بینی متغیرهای دمایی و بارشی شهر خرم‌آباد در دوره‌ی آتی (۲۰۱۶–۲۰۴۵) به‌کار گرفته شده است. داده‌های پایه مورد استفاده در این تحلیل شامل مقادیر روزانه‌ی دما و بارش ایستگاه سینوپتیک خرم‌آباد، اطلاعات NCEP و سناریوی H3A2a طی دوره‌ی ۱۹۸۶–۲۰۱۵ بوده است.پس از انجام آزمون شاپیرو- ویلک جهت تأیید نرمال‌بودن داده‌ها، نتایج تحلیل‌ها حاکی از آن است که میانگین سالانه‌ی دما در دوره‌ی پیش‌بینی‌شده نسبت به دوره‌ی پایه، با افزایش قابل توجهی روبه‌رو خواهد شد .علاوه بر این، بر اساس شاخص دمای مؤثر استاندارد (SET) و خروجی‌های نرم‌افزار RayMan در ساعت ۱۵:۳۰، مشخص شده است که بهترین زمان برای فعالیت‌های اکوتوریستی در خرم‌آباد طی دوره‌ی آتی، به فروردین ماه منتقل خواهد شد. همچنین، ماه‌های مهر تا اسفند در محدوده‌ی دمایی گرم تا خیلی خنک قرار خواهند گرفت، که از نظر شرایط اقلیمی، برای گردشگری و فعالیت‌های طبیعت‌گردی مناسب ارزیابی می‌شوند.این جابجایی فصلی از نیمه‌ی اول سال به نیمه‌ی دوم آن، در مقایسه با دوره‌ی پایه، نشان‌دهنده‌ی تأثیر مستقیم تغییرات اقلیمی بر الگوهای اکوتوریسم منطقه است. این روند ضرورت توجه بیشتر برنامه‌ریزان و تصمیم‌گیران به تغییرات آب‌وهوایی و تدوین راهکارهای مناسب جهت مدیریت این تحول را برجسته می‌کند. اتخاذ سیاست‌های پایدار در زمینه‌ی گردشگری، برنامه‌ریزی شهری و مدیریت منابع طبیعی می‌تواند نقش مهمی در کاهش اثرات منفی تغییرات اقلیمی و بهره‌برداری بهینه از فرصت‌های ایجادشده ایفا کند. https://fersd.lu.ac.ir/article_733715.html چکیدهسابقه و هدف:پالایش فاضلاب با فرآیند جذب دارای مزایای دوگانه (یعنی تصفیه آب و مدیریت ضایعات) است، لذا شناسایی و توسعه جاذب قابل دسترس، مقرون به صرفه و بسیار موثر برای حذف کارآمد و آسان یون‌های فلزات سنگین ضروری است. مواد طبیعی مانند کانی‌های رسی و زئولیت‌ها و همچنین جاذب‌های زیستی به‌طور گسترده به عنوان جاذب‌های موثر و اقتصادی برای حذف غلظت کم یونهای فلزی شناخته شده اند. کانی های زئولیت مواد متخلخلی هستند که با ساختمان کریستالی خود مانند غربال مولکولی عمل کرده و به دلیل داشتن کانال‌های باز در شبکه خود، اجازه عبور بعضی از یون‌ها را در ساختار خود داده و بعضی از یون‌های دیگر را جذب سطحی می‌کنند. لذا این پژوهش با هدف بررسی اثر کاربرد زئولیت طبیعی (میکرون) و نانوذرات زئولیت در پالایش نیکل( II) از آب آلوده به نیکل انجام شد. مواد و روش ها:در این پژوهش نانوذرات زئولیت به روش مکانیکی آسیاب گلوله ای کریستالی (600 دور در دقیقه، 30 ساعت) از پودر میکرو زئولیت به دست آمد و آنالیزهای XRD، PSA و SEM به منظور تعیین خصوصیات نانوذرات تولید شده، انجام گرفت. نتایج : اثرات اندازه جاذب زئولیت،اسیدیته و شوری مختلف محلول بر میزان حذف نیکل در سطوح مختلف بررسی شد. پ هاش بهینه برای بالاترین میزان حذف نیکل 5/6 بدست آمد. نتایج نشان داد که ایزوترم لانگمویر با ضریب همبستگی 982/0، مدل مناسب‌تری برای نشان دادن جذب نیکل توسط نانو زئولیت از محلول‌های آبی بوده است. بیشترین ظرفیت جذب برای نیکل mg/g 58 به دست آمد که این میزان جذب نشان دهنده پتاسیل بسیار عالی نانوزئولیت در حذف نیکل دو ظرفیتی از محلول‌های آبی می تواند باشد.نتیجه گیری: استفاده از نانو جاذب های ارزان قیمت، بی خطر و زیست تخریب همراه با روش های فیزیکی می تواند در پالایش آلودگی عناصر سنگین در آبهای نا سالم راه کار عملی باشد. https://fersd.lu.ac.ir/article_733717.html شهرهای کوچک در مناطق خشک مانند شهر نوش‌آباد با چالش‌های زیست‌محیطی ، اقتصادی و اجتماعی ناشی از صنایع نزدیک مواجه‌اند که پایداری منابع آب ، کیفیت هوا، خاک و معیشت محلی را تهدید می‌کند. این مطالعه چارچوبی یکپارچه برای کاهش اثرات زیست‌محیطی صنایع طراحی کرده و تأثیر آن را بر توسعه پایدار بررسی می‌کند. با تلفیق ابزارهای پیشرفته شامل پویایی سیستم‌ها، برنامه‌ریزی خطی چند هدفه، تحلیل پوششی داده‌ها، یادگیری ماشین و شبیه‌سازی مونت‌کارلو، و سیاست‌گذاری پویا مانند عوارض صنعتی، نظارت و فناوری‌های سبز، سه سناریو (پایه، بهینه، پیشرفته) برای نوش‌آباد با ظرفیت آب زیرزمینی 40,000 مترمکعب ، آلودگی PM10 برابر 50 میکروگرم بر مترمکعب و 300 شغل صنعتی تحلیل شد . نتایج نشان داد که سناریو پیشرفته مصرف آب را 28 درصد (به 18,000 مترمکعب)، آلودگی PM10 را 46 درصد (به 35 میکروگرم)، فرسایش خاک را 40 درصد (به 1.8 تن بر هکتار)، و گاز CO2 را 31 درصد (به 55 تن) کاهش می‌دهد ، در حالی که 88 درصد مشاغل (265 نفر) را حفظ کرده و رضایت اجتماعی را از 3.0 به 3.7 (افزایش 24 درصد) بهبود می‌بخشد. پیش‌بینی بلندمدت تا سال 2035 با دقت 92 درصد تأیید کرد که این چارچوب سطح آب را به 30,000 مترمکعب می‌رساند، PM10 را زیر 40 میکروگرم و فرسایش را زیر 2 تن نگه می‌دارد. هزینه کل 2.5 میلیارد تومان با بازگشت سرمایه 4 ساله، این راه‌حل را برای شهرهای مشابه خشک مقیاس‌پذیر می‌کند و با اهداف توسعه پایدار SDG 6.11.12هم‌راستاست. این مطالعه بر اهمیت تلفیق ابزارهای چندرشته‌ای و سیاست‌های محلی تأکید دارد و پیشنهاداتی برای اجرا و تحقیقات آینده ارائه می‌دهد. از منظر اقتصادی و اجتماعی، نوش‌آباد به 300 شغل صنعتی وابسته است که 10 درصد نیروی کار فعال (3,000 نفر) را تشکیل می‌دهد و با درآمد سالانه 3.6 میلیارد تومان 30 درصد اقتصاد محلی را تأمین می‌کند. با این حال، کاهش منابع آب و افزایش آلودگی، پایداری این مشاغل را به خطر انداخته است. بدون مداخله افت سطح آب به 15,000 مترمکعب تا سال 2035 (بر اساس World Bank, 2024 که کاهش 30 درصد منابع آب در مناطق خشک را پیش‌بینی می‌کند) می‌تواند کشاورزی را متوقف کند و 33 درصد مشاغل (100 نفر) را حذف نماید. این وضعیت، رضایت اجتماعی را که در حال حاضر 3.0 از 5 تخمین زده می‌شود به 2.8 کاهش می‌دهد و مهاجرت خروجی 2 درصد سالانه (300 نفر) را تشدید می‌کند. این چالش‌ها، ضرورت طراحی یک چارچوب یکپارچه را برای مدیریت اثرات زیست‌محیطی صنایع با حفظ توسعه اقتصادی و اجتماعی برجسته می‌کند. مطالعات پیشین مانند Chen et al. (2024) کاهش 30 درصد مصرف آب در صنایع سنگین را با فناوری‌های بازچرخانی گزارش کرده‌اند، اما تعامل صنعت و شهرهای کوچک را نادیده گرفته‌اندKumar&Singh (2023)کاهش 35 درصد PM10 را با تغییر سوخت نشان داده‌اند، اما هزینه بالای آن (2 میلیارد تومان) برای شهرهای کوچک غیرعملی است. در ایران، محمدی و همکاران (1403) افزایش 25 درصد بیماری‌های تنفسی را گزارش کرده‌اند و شاکری و مرادی (1403) فرسایش خاک را 3 تن بر هکتار تخمین زده‌اند، بدون ارائه چارچوب جامع این مطالعه با هدف پر کردن این شکاف سؤال مرکزی را مطرح می‌کند : چگونه می‌توان با تلفیق ابزارهای مدیریت صنعتی پیشرفته و سیاست‌گذاری شهری پویا، اثرات زیست‌محیطی را کاهش داد و توسعه پایدار را در سه بعد زیست‌محیطی، اقتصادی و اجتماعی تضمین کرد؟ چارچوب پیشنهادی با تکیه بر سه تئوری (نظریه سیستم‌ها، پایداری منابع، تاب‌آوری) و پنج ابزار تحلیلی پیشرفته، به تحلیل سناریوهای مختلف پرداخته و راه‌حلی مقیاس‌پذیر برای نوش‌آباد و شهرهای مشابه ارائه می‌دهد. https://fersd.lu.ac.ir/article_733718.html در دهه‌های اخیر، پیچیدگی روابط میان انسان و محیط‌زیست منجر به بروز بحران‌های چندسطحی در عرصه‌های زیستی، اجتماعی و روانی شده است. پژوهش حاضر با هدف ارائه نظریه‌ای میان‌رشته‌ای با عنوان «زیست‌پذیری پایدار»، به مدل‌سازی ساختاری تعاملات انسان–محیط‌زیست با بهره‌گیری از رویکرد آینده‌نگر می‌پردازد. این نظریه با ترکیب مؤلفه‌های زیستی، اجتماعی و روانی، چارچوبی نو برای تحلیل پایداری در سطح جوامع انسانی فراهم می‌آورد. در این پژوهش، از داده‌های ترکیبی (واقعی و نظری) و مدل‌سازی معادلات ساختاری (SEM) برای تبیین رابطه میان شاخص‌هایی همچون بهره‌وری زیستی، تاب‌آوری روانی، پایداری اجتماعی و نظام‌های بازخوردی استفاده شده است. نتایج نشان می‌دهند که شاخص زیست‌پذیری پایدار (SLI) می‌تواند به‌عنوان ابزاری تحلیلی برای پیش‌بینی فروپاشی یا پایداری اکوسیستم‌ها در سناریوهای مختلف آینده ایران به‌کار رود. این نظریه، بنیانی مفهومی برای توسعه سیاست‌های یکپارچه محیط‌زیستی فراهم می‌سازد که به‌جای تمرکز صرف بر تخریب، بر ظرفیت باززایی، یادگیری سیستمی، و تاب‌آوری در سطوح فردی و اجتماعی تأکید دارد. https://fersd.lu.ac.ir/article_733869.html انتشار پیوسته گازهای گلخانه‌ای، پارامترهای هواشناختی و هیدرولوژیکی را در معرض دگرگونی‌های پیچیده قرار داده است. رشته‌کوه زاگرس، به‌عنوان شاهرگ حیاتی تولید رواناب در غرب و جنوب‌غرب ایران، در برابر این تغییرات بسیار آسیب‌پذیر است. این پژوهش به‌منظور ارزیابی روندهای یکنواخت و نایکنواخت بارش و دمای ماهانه، داده‌های ایستگاه سینوپتیک خرم‌آباد را در بازه ۱۹۹۵–۲۰۲۳ (۲۹ سال) با آزمون من-کندال و روش تحلیل روند (ITA) بررسی کرده است. نتایج دمایی نشان می‌دهد میانگین سالانه با شیب صعودی معناداری افزایش یافته است. گرمایش در تمام ماه‌ها مشهود بود و در زمستان به اوج رسید؛ به‌طوری‌که دمای دسامبر بیش از ۱.۵ درجه و ژانویه و فوریه بیش از ۱ درجه سانتی‌گراد افزایش یافت. در مقابل، بارش سالانه (6/446 میلی‌متر) نوسانات شدید (cv= 30/4%) و بی‌نظمی ذاتی (چولگی 1/1) نشان داد و فاقد روند خطی معنادار بود. تحلیل ITA ناهمگنی رژیم بارش را آشکار کرد: کاهش محسوس در بهار و پاییز، ثبات نسبی در زمستان و نوسان شدید در تابستان. این ترکیب گرمایش پایدار و بارش متغیر، فشار هیدرولوژیک فزاینده‌ای بر منابع آب منطقه وارد می‌کند. برای سازگاری، پیشنهاد می‌شود تقویم کاشت دیم دو هفته جلوتر افتد، حجم مرده سدها ده درصد کاهش یابد و شبکه پایش رادار بارش در بالادست زاگرس استقرار یابد. یافته‌ها شواهد روشنی از ارتباط روندهای اقلیمی با کاهش پایداری منابع آب ارائه می‌دهد و می‌تواند مبنای تصمیم‌سازی برای مدیریت پایدار آب قرار گیرد. https://fersd.lu.ac.ir/article_734018.html گردشگری روستایی در دهه‌های اخیر به‌عنوان ابزاری کارآمد برای ایجاد اشتغال پایدار، درآمدزایی و کاهش مهاجرت روستاییان مورد توجه قرار گرفته است. این پژوهش با هدف اولویت‌بندی شش روستای هدف گردشگری استان لرستان (گوشه شهنشاه، سنگ‌تراشان، رباط نمکی و سه روستای دیگر) با در نظر گرفتن سه شاخص اصلی اقتصادی، اجتماعی-فرهنگی و زیست‌محیطی طراحی شده است. این پژوهش نه تنها به دنبال رتبه‌بندی روستاهاست، بلکه تلاش دارد با تحلیل علمی، الگویی راهبردی برای تخصیص منابع محدود به مکان‌هایی با بیشترین تأثیر در توسعه منطقه‌ای ارائه دهد. جامعه آماری این پژوهش شامل ۱۰ نفر از کارشناسان خبره اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان لرستان بود. داده‌های اولیه از طریق پرسشنامه‌های طراحی‌شده مبتنی بر شاخص‌های استخراج‌شده از منابع معتبر گردآوری شد. برای سنجش پایایی متغیرها از آزمون آلفای کرونباخ استفاده شد که نشان‌دهنده همگنی مناسب گویه‌ها بود. سپس برای ارزیابی تفاوت معناداری بین اولویت‌ها و رتبه‌بندی نهایی روستاها، آزمون فریدمن در محیط نرم‌افزار SPSS اجرا شد. نتایج پژوهش نشان داد که روستای گوشه شهنشاه با کسب رتبه نخست در ابعاد اقتصادی و اجتماعی-فرهنگی، به‌عنوان اولویت اصلی برای تبدیل به روستای هدف گردشگری شناخته می‌شود. در بعد زیست‌محیطی این روستا در اولویت دوم قرار گرفت که نشان‌دهنده توازن نسبی آن در میان معیارهای پایداری است. پس از آن، روستاهای سنگ‌تراشان و رباط نمکی به ترتیب در رتبه‌های دوم و سوم قرار گرفتند. این رتبه‌بندی نه‌تنها برتری یک روستا را مشخص می‌کند، بلکه الگویی سلسله‌مراتبی را برای توسعه هماهنگ گردشگری در سطح استان ترسیم می‌نماید. https://fersd.lu.ac.ir/article_734460.html بحران زیست‌محیطی ایران در دهه‌های اخیر از سطح مسائل بخشی فراتر رفته و به یک بحران سیستمی اجتماعی–اکولوژیک تبدیل شده است؛ بحرانی که در آن، تغییرات تدریجی شاخص‌ها می‌توانند به فروپاشی‌های غیرخطی و برگشت‌ناپذیر منجر شوند. با این حال، بخش عمده‌ای از مطالعات آینده‌پژوهی زیست‌محیطی همچنان بر سناریوهای توصیفی و روندی تکیه دارند و توان کافی برای شناسایی آستانه‌های بحرانی و ریسک‌های سیستمی را ندارند. این مقاله با هدف عبور از آینده‌پژوهی کیفی و ارائه یک چارچوب تحلیلی، محاسباتی و آستانه‌محور، سناریوهای زیست‌محیطی ایران تا افق ۲۰۵۰ را بررسی می‌کند. چارچوب پژوهش بر پایه ترکیب شاخص زیست‌پذیری پایدار (SLI) و شاخص نوآورانه آنتروپی اجتماعی–اکولوژیک (SEEI)، برگرفته از نظریه چرخه‌های آنتروپی–اکولوژیک (EECT)، طراحی شده است. این شاخص‌ها با مجموعه‌ای از متغیرهای کلیدی شامل ردپای اکولوژیک، ردپای آب، ردپای کربن، تنوع زیستی و کیفیت محیطی، امکان تحلیل دینامیک‌های غیرخطی و شناسایی آستانه‌های فروپاشی را فراهم می‌کنند. سه سناریوی اصلی—تداوم روند (BAU)، مداخله اصلاحی (RI) و تغییر پارادایمی (TS)—به‌صورت کمی–کیفی مقایسه شده‌اند. نتایج نشان می‌دهد که سناریوی تداوم روند، سیستم را به‌طور قطعی به ناحیه فروپاشی اکولوژیک سوق می‌دهد، در حالی که سناریوی مداخله اصلاحی صرفاً سرعت تخریب را کاهش می‌دهد و سیستم را در وضعیت شکننده نگه می‌دارد. تنها سناریوی تغییر پارادایمی است که با رعایت آستانه‌های اکولوژیک و بازتعریف منطق تصمیم‌گیری، امکان گذار به زیست‌پذیری پایدار را فراهم می‌کند. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که آینده زیست‌محیطی ایران بیش از آنکه تابع محدودیت‌های طبیعی باشد، بازتاب انتخاب‌های نهادی و پارادایم توسعه است. این مقاله با ارائه یک چارچوب آینده‌پژوهی آستانه‌محور و سیاست‌پذیر، ابزاری برای تصمیم‌سازی تطبیقی در شرایط عدم قطعیت فراهم می‌کند و می‌تواند مبنایی برای مطالعات ملی و بین‌المللی در حوزه پایداری و زیست‌پذیری باشد. https://fersd.lu.ac.ir/article_735351.html پرنده‌نگری، به عنوان یکی از شاخه‌های متعهدانه طبیعت‌گردی، رویکردی بدیل برای گردشگری انبوه و ناپایدار محسوب می‌شود. این فعالیت نه تنها زمینه‌ساز بهره‌وری اقتصادی جوامع محلی از طریق بهره‌گیری خردمندانه از بوم‌سازگان‌هاست، بلکه با ایجاد انگیزه معیشتی، آنان را به حافظانی فعال برای این عرصه‌های ارزشمند تبدیل می‌کند. با توجه به استقبال فزاینده از تورهای پرنده‌نگری، به‌ویژه در میان قشر تحصیل‌کرده و علاقه‌مند به مشاهده پرندگان در زیستگاه‌های طبیعی، سرمایه‌گذاری برای توسعه و تقویت زیرساخت‌های این حوزه می‌تواند موجب رونق اقتصادی و خلق گردش مالی قابل توجهی شود. این پژوهش با هدف تعیین دوره‌های آسایش اقلیمی برای فعالیت پرنده‌نگری در ایستگاه سینوپتیک خرم‌آباد طی یک دوره آماری بلندمدت (۱۴۰۱-۱۳۷۰) انجام شده است. در این راستا، شاخص زیست‌اقلیمی دمای مؤثر استاندارد (SET) با به‌کارگیری نرم‌افزار RayMan و با استفاده از پارامترهای متغیرهای اقلیمی شامل دمای هوا، رطوبت نسبی، میزان ابرناکی، سرعت باد، فشار بخار و دمای تابشی محیط محاسبه گردید. یافته‌های تحقیق در مقیاس روزانه نشان می‌دهد که مطلوب‌ترین بازه‌های زمانی برای حضور اکوتوریست‌ها در منطقه مورد مطالعه، از ۷ اردیبهشت تا ۳ تیر و نیز از ۱۰ شهریور تا ۱۸ مهر است که شرایط آسایش اقلیمی در آن برقرار می‌باشد. همچنین، بازه‌های زمانی ۱۳ تا ۶ اردیبهشت و ۹ مهر تا ۱۹ آبان به عنوان روزهای با شرایط «قابل تحمل» و با حساسیت حرارتی در محدوده «خیلی خنک» شناسایی شدند. در نهایت، نتایج این مطالعه مؤید آن است که آموزش مفاهیم پایه اکوتوریسم و توسعه و ارتقای زیرساخت‌های تخصصی از ارکان اساسی برای موفقیت و ارتقای برنامه‌های پرنده‌نگری در منطقه به شمار می‌آیند. https://fersd.lu.ac.ir/article_735676.html تغییرات اقلیمی یک پدیده مهم در جهان است که تأثیرات بسیار متفاوتی دارد و می‌توان آن‌ها را به صورت جداگانه مورد مطالعه قرار داد. تأثیر آن بر فعالیت‌های کشاورزی مسئله‌ای است که می‌تواند بر امنیت غذایی در جهان تأثیر بگذارد، از این رو پژوهشگران مختلف بر این جنبه تمرکز می‌کنند. تغییرات اقلیمی به شدت بر وضعیت دام ها و دامپروری تاثیر دارد. ایران یکی از نواحی است که علاوه بر کمبود بارندگی و قرار گرفتن در عرض های خاص(مدار 15 تا 35 درجه) از نظر توزیع بارندگی ها نیز چه از نظر زمانی و چه از نظر مکانی منظم نیست. منابع طبیعی، کشاورزی و دامپروری از جمله اموری هستند که تحت تاثیر جریان مذکور قرار دارند و علاوه بر آن دامپروری از تغییرات عوامل اقلیمی نیز متاثر می گردد. هدف اصلی این تحقیق، تحلیل و تشخیص ارتباط و اثر گذاری تغییر آب و هوا بر تغییر دامپروری با تاکید بر پوشش گیاهی است. یافته‌های این پژوهش نشان داد که پوشش گیاهی مراتع استان چهارمحال و بختیاری در بازه زمانی مورد مطالعه تحت تأثیر دو عامل کلان قرار داشته است: تغییرات اقلیمی شامل کاهش بارش‌های مؤثر و افزایش میانگین دما، که رابطه مستقیمی با افت شاخص پوشش گیاهی NDVI داشت و فشار فزاینده انسانی از جمله چرای مفرط، افزایش جمعیت دام سبک، تغییر کاربری اراضی و بهره‌برداری بی‌رویه از علوفه . نتایج آزمون‌های آماری من–کندال و شیب سن نشان داد که روند تغییرات پوشش گیاهی در بسیاری از سال‌ها معنادار نبوده، اما کاهش کلی در بازه بلندمدت مشهود است. این مطالعه بر لزوم بازنگری در سیاست‌های بهره‌برداری از مراتع، تدوین برنامه‌های انطباق با تغییر اقلیم، و مدیریت پایدار منابع طبیعی تأکید می‌کند. https://fersd.lu.ac.ir/article_735685.html سرما و یخبندان از مهم‌ترین عوامل محیطی خسارت‌زا به محصولات باغی به‌ویژه انار در مناطق مختلف ایران هستند و کشور ایران به دلیل موقعیت جغرافیایی خود همواره در معرض رویدادهای سرمای شدید قرار دارد. در پژوهش حاضر، تأثیر عامل اقلیمی دما بر درخت انار در شهرستان کاشان در بازه زمانی ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۴ بررسی شده و مقادیر دما با استفاده از توزیع‌های احتمال در نرم‌افزار SMADA محاسبه گردیده است. با لحاظ تغییرات دمایی مشاهده‌شده در کاشان (افزایش میانگین دمای سالانه و جابجایی فصل‌ها)، مراحل فنولوژیک انار به صورت تقریبی بدین شرح است: جوانه در خواب زمستانی در ۸ دی‌ماه با احتمال خسارت ۷/۵٪، شکوفایی غنچه در ۱۵ فروردین‌ماه با احتمال ۴۲/۳٪، ظهور غنچه‌های گل در ۲ خردادماه با احتمال ۳۶/۸٪، میوه جوان در ۱۰ تیرماه با احتمال ۲۵/۵٪، رشد میوه در ۲۰ تیرماه با احتمال ۱۳/۹٪ و رسیدن میوه در ۲۵ مهرماه با احتمال ۶۸/۷٪. سرمای زودرس پاییزه با توزیع احتمال لوگ‌پیرسون تیپ ۳ و با احتمال ۵۰ درصد (دوره بازگشت ۲ ساله) به میزان ۱۴/۵٪ برآورد شده است. همچنین سرمای دیررس بهاره با توزیع احتمال لوگ‌نرمال ۵۰ درصد، تاریخ اولین سرما با خسارت سنگین را در ۷۰ روز پاییز (حدود ۱۰ آذر) و آخرین سرما با خسارت سنگین را در ۱۰۵ روز پاییز (حدود ۲۵ دی) تعیین کرده که نسبت به دوره پیشین (۱۹۹۰-۲۰۱۶) جابجایی محسوسی در تقویم سرمازدگی نشان می‌دهد. https://fersd.lu.ac.ir/article_735705.html آب‌وهوا یکی از بنیادی‌ترین عوامل مؤثر در ساختار کره زمین و منبعی عظیم برای اقتصاد گردشگری به‌شمار می‌رود. در این پژوهش، به منظور تعیین تقویم مناسب اکوتوریسم در دو شهرستان بروجرد و کوهدشت، عملکرد شاخص‌های زیست‌اقلیمی مدل ریمن (شامل PET، PMV و SET) در مقایسه با شاخص اوانز ارزیابی شده است. داده‌های اقلیمی شامل دمای هوا، رطوبت نسبی، میزان برانگیختگی آنسین، سرعت باد و فشار بخار در بازه زمانی ۱۳۷۸ تا ۱۳۹۳ از ایستگاه‌های مربوطه استخراج گردید. با استفاده از نرم‌افزار RayMan، مقادیر شاخص‌های زیست‌اقلیمی محاسبه و در مقیاس روزانه و ماهانه تحلیل شد. نتایج در مقیاس روزانه نشان داد که بر اساس شاخص‌های SET و PMV (مدل ریمن)، بهترین بازه زمانی برای حضور اکوتوریست در ایستگاه بروجرد از ۶ تیر تا ۵ شهریور است، در حالی که شاخص اوانز بازه‌های ۱ تا ۲۳ خرداد و ۱۴ شهریور تا ۱۴ مهر را معرفی می‌کند. در ایستگاه کوهدشت، مدل ریمن بازه‌های ۲۸ اردیبهشت تا ۱۳ خرداد و ۲۰ شهریور تا ۱۱ مهر را نشان می‌دهد، اما شاخص اوانز بازه‌های ۱۴ اردیبهشت تا ۴ خرداد و ۲۷ شهریور تا ۱ آبان را مناسب می‌داند. در مقیاس ماهانه، مدل ریمن در بروجرد ماه‌های تیر و مرداد را بهترین زمان معرفی می‌کند، در حالی که شاخص اوانز خرداد و شهریور را پیشنهاد می‌دهد. در کوهدشت، مدل ریمن هیچ‌کدام از ماه‌ها را دارای آسایش اقلیمی نمی‌داند، اما شاخص اوانز اردیبهشت و مهر را مناسب برمی‌شمارد. به طور کلی، هر چه تفاوت درجات حساسیت حرارتی بیشتر باشد، تحلیل دماهای گوناگون دقیق‌تر خواهد بود. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که مدل ریمن نسبت به شاخص اوانز شناخت بهتری از زیست‌اقلیم منطقه مورد مطالعه ارائه می‌دهد و برای تهیه تقویم اکوتوریسم در مناطق مورد بررسی کارآمدتر است.